TLS Nedir?

TLS, İngilizce Transport Layer Security ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede Aktarım Katmanı Güvenliği anlamına gelir. İnternet üzerinden iletişim kuran istemci ve sunucu arasındaki veri aktarımını şifrelemek, bağlantının bütünlüğünü korumak ve karşı tarafın kimliğini doğrulamak için kullanılan güvenlik protokolüdür.

TLS; web siteleri, e-posta servisleri, API bağlantıları, dosya aktarımları, çevrim içi toplantılar ve anlık mesajlaşma sistemleri gibi pek çok internet hizmetinde kullanılabilir. Web üzerindeki en yaygın kullanım alanı ise HTTPS bağlantılarıdır.

Günümüzde teknik olarak SSL yerine TLS protokolü kullanılmaktadır. Ancak sektör genelinde “SSL sertifikası” ifadesi yaygınlığını korumaktadır. SSL nedir? sorusunun ayrıntılı yanıtı için ilgili rehberimizi inceleyebilirsiniz.

TLS Ne İşe Yarar?

TLS’nin temel amacı, güvenilir olmayan bir ağ üzerinden gerçekleştirilen istemci-sunucu iletişimini güvenli hale getirmektir. Bunu üç temel güvenlik işleviyle sağlar:

• Gizlilik: Aktarılan verileri şifreleyerek üçüncü kişilerin içeriği okumasını zorlaştırır.
• Bütünlük: Verilerin aktarım sırasında değiştirilip değiştirilmediğinin kontrol edilmesini sağlar.
• Kimlik doğrulama: Dijital sertifikalar aracılığıyla istemcinin doğru sunucuya bağlandığını doğrulamaya yardımcı olur.

TLS sayesinde kullanıcı adı, parola, ödeme bilgileri, form verileri ve özel mesajlar gibi hassas bilgiler açık metin olarak iletilmez.

TLS kullanımı özellikle aşağıdaki risklerin azaltılmasına yardımcı olur:

• Ağ trafiğinin dinlenmesi
• Verilerin aktarım sırasında değiştirilmesi
• Sahte bir sunucuya yönlendirme
• Oturum bilgilerinin ele geçirilmesi
• Yetkisiz kişilerin iletişimi okuması

TLS, her türlü saldırıyı tek başına engelleyen bir güvenlik çözümü değildir. Ancak güvenli veri iletişiminin temel bileşenlerinden biridir.

TLS Nasıl Çalışır?

TLS, bağlantının başlangıcında istemci ile sunucu arasında bir TLS el sıkışması, yani TLS handshake gerçekleştirir. Bu süreçte taraflar kullanılacak TLS sürümünü ve şifreleme yöntemlerini belirler, sunucunun sertifikasını doğrular ve bağlantı boyunca kullanılacak oturum anahtarlarını oluşturur.

TLS bağlantısında asimetrik ve simetrik kriptografi birlikte kullanılır:

• Asimetrik kriptografi, sunucunun kimliğinin doğrulanması ve güvenli anahtar değişimi için kullanılır.
• Simetrik kriptografi, bağlantı kurulduktan sonra verilerin hızlı ve verimli şekilde şifrelenmesini sağlar.

TLS el sıkışması nasıl gerçekleşir?

TLS sürümüne ve bağlantı yapılandırmasına göre teknik mesajlar değişebilse de süreç genel olarak aşağıdaki şekilde ilerler:

1. İstemci bağlantıyı başlatır.
   Tarayıcı veya uygulama, desteklediği TLS sürümleri ve şifreleme seçenekleriyle birlikte sunucuya bir ClientHello mesajı gönderir.
2. Sunucu bağlantı parametrelerini seçer.
   Sunucu, kullanılacak TLS sürümünü ve şifreleme takımını belirleyerek yanıt verir.
3. Sunucu sertifikasını gönderir.
   Dijital sertifika, sunucunun kimliğinin ve alan adıyla ilişkisinin doğrulanmasına yardımcı olur.
4. Sertifika doğrulanır.
   İstemci; sertifikanın geçerlilik süresini, alan adı eşleşmesini, sertifika zincirini ve güvenilir bir sertifika otoritesi tarafından imzalanıp imzalanmadığını kontrol eder.
5. Oturum anahtarları oluşturulur.
   İstemci ve sunucu, bağlantı sırasında kullanılacak ortak oturum anahtarları üzerinde anlaşır.
6. Şifreli veri aktarımı başlar.
   El sıkışma tamamlandıktan sonra uygulama verileri simetrik şifreleme kullanılarak iletilir.

TLS 1.3, önceki sürümlere kıyasla el sıkışma sürecini sadeleştirmiş, eski ve güvensiz kriptografik seçenekleri kaldırmış ve bağlantı kurulumunu hızlandırmıştır.

HTTPS, TLS ve SSL Farklılıkları

HTTPS, TLS ve SSL birbiriyle ilişkili kavramlardır ancak aynı şeyi ifade etmez.

HTTPS, HTTP protokolünün TLS ile şifrelenmiş sürümüdür. Günümüzde HTTPS bağlantıları SSL yerine TLS protokolü ile korunur. Buna rağmen sektör genelinde “SSL sertifikası” terimi kullanılmaya devam etmektedir.

HTTP, tarayıcı ile web sunucusu arasında web verilerinin aktarılmasını sağlayan uygulama katmanı protokolüdür. HTTPS ise bu HTTP iletişimini TLS ile koruyarak verilerin şifreli şekilde aktarılmasını sağlar. HTTPS nedir? ve nasıl çalışır sorularının ayrıntılı yanıtı için ilgili rehberimizi inceleyebilirsiniz.

SSL sertifikası olarak adlandırılan dijital sertifikalar, günümüzde çoğunlukla TLS bağlantılarının kurulması sırasında kullanılır. Bu nedenle “SSL sertifikası” ürünün sektörel adı, TLS ise güvenli bağlantıyı sağlayan güncel protokol olarak düşünülebilir.

HTTPS, TLS ve sertifika ilişkisi

Bu üç kavram arasındaki ilişki şu şekilde özetlenebilir:

• HTTP, web verilerinin aktarım yöntemidir.
• TLS, bu veri aktarımını şifreleyen güvenlik protokolüdür.
• HTTPS, HTTP’nin TLS üzerinden çalıştırılan güvenli biçimidir.
• SSL/TLS sertifikası, sunucunun kimliğinin doğrulanmasına ve TLS bağlantısının kurulmasına yardımcı olan dijital sertifikadır.

TLS Sürümleri

TLS protokolü zaman içinde güvenlik ve performans ihtiyaçlarına göre geliştirilmiştir.

IETF, TLS 1.0 ve TLS 1.1 sürümlerini güncel kriptografik gereksinimleri karşılamamaları nedeniyle resmî olarak kullanımdan kaldırmıştır. Bu sürümler yerine TLS 1.2 veya TLS 1.3 kullanılmalıdır.

TLS 1.0

TLS protokolünün ilk sürümüdür. Günümüzde bilinen güvenlik zayıflıkları ve modern şifreleme yöntemlerini yeterince desteklememesi nedeniyle kullanılmamalıdır.

TLS 1.1

TLS 1.0 üzerindeki bazı geliştirmeleri içermesine rağmen artık güncel güvenlik standartlarını karşılamaz. TLS 1.0 ile birlikte kullanımdan kaldırılmıştır.

TLS 1.2

Uzun yıllardır yaygın kullanılan ve doğru yapılandırıldığında güvenli kabul edilen bir sürümdür. Modern şifreleme algoritmalarını destekler ve günümüzde çok sayıda sunucu ile istemci tarafından kullanılmaya devam eder.

TLS 1.3

TLS 1.3, protokolün en güncel sürümüdür. IETF tarafından RFC 8446 ile standartlaştırılmıştır. Daha sade bir el sıkışma yapısı, daha az gecikme ve güncel kriptografik algoritmalar sunar. Eski ve zayıf şifreleme seçeneklerinin önemli bir kısmı bu sürümden çıkarılmıştır.

Sunucu yapılandırmalarında mümkün olduğunda TLS 1.3 etkinleştirilmeli, geriye dönük uyumluluğun gerekli olduğu durumlarda TLS 1.2 de desteklenmelidir.

TLS Kullanım Alanları

TLS yalnızca web sitelerinde kullanılan bir protokol değildir. Ağ üzerinden güvenli iletişim gerektiren çok sayıda hizmette kullanılabilir.

Başlıca kullanım alanları şunlardır:

Web siteleri ve HTTPS

Web tarayıcısı ile web sunucusu arasındaki HTTP trafiği TLS ile şifrelenerek HTTPS bağlantısı oluşturulur.

E-posta iletişimi

SMTP, IMAP ve POP3 gibi e-posta protokollerinin bağlantıları TLS ile korunabilir. Bu sayede kullanıcı ile e-posta sunucusu arasındaki veri aktarımı şifrelenir.

API bağlantıları

Web ve mobil uygulamaların API çağrıları HTTPS üzerinden gerçekleştirilerek erişim anahtarları, kullanıcı verileri ve işlem bilgileri korunabilir.

Dosya transferleri

FTPS ve benzeri TLS destekli dosya aktarım yöntemlerinde dosyaların ağ üzerinden şifreli olarak gönderilmesi sağlanabilir.

Anlık mesajlaşma ve çevrim içi toplantılar

Mesajlaşma, sesli görüşme ve çevrim içi toplantı servisleri, istemci-sunucu bağlantılarını korumak için TLS kullanabilir.

DNS iletişimi

DNS over TLS, DNS sorgularının istemci ile DNS çözümleyici arasında şifreli şekilde iletilmesini sağlar.

Kurumsal uygulamalar

Şirket içi yönetim panelleri, CRM sistemleri, ödeme servisleri ve diğer kurumsal uygulamalarda güvenli veri aktarımı için TLS kullanılabilir. TLS bağlantıyı taşıma sırasında korur. Verilerin cihazda veya sunucuda saklandığı aşamadaki güvenlik için erişim kontrolü, veri tabanı şifreleme ve uygulama güvenliği gibi ek önlemler gerekir.

TLS Hatası Nedir ve Nasıl Çözülür?

TLS hatası, istemci ile sunucu arasında güvenli bağlantı kurulamadığında ortaya çıkan bağlantı problemidir. Hata; sertifika yapılandırması, protokol uyumsuzluğu, alan adı eşleşmesi, sistem saati veya sunucu ayarları gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

TLS hatalarının yaygın nedenleri

• SSL/TLS sertifikasının süresinin dolması
• Sertifika ile alan adının eşleşmemesi
• Ara sertifika zincirinin eksik kurulması
• Güvenilmeyen sertifika otoritesi
• İstemci ve sunucunun ortak bir TLS sürümünde anlaşamaması
• Desteklenmeyen veya zayıf şifreleme takımları
• Yanlış sistem tarihi ve saati
• Proxy, güvenlik duvarı veya antivirüs müdahalesi
• Sunucu Adı Göstergesi (SNI) yapılandırma sorunları
• Güncelliğini yitirmiş tarayıcı, işletim sistemi veya sunucu yazılımı

TLS hatası nasıl giderilir?

1. Sertifikanın geçerliliğini kontrol edin.
   Sertifikanın süresinin dolmadığından ve doğru alan adı için düzenlendiğinden emin olun.
2. Sertifika zincirini inceleyin.
   Sunucu sertifikasıyla birlikte gerekli ara sertifikaların doğru sırada yüklendiğini doğrulayın.
3. TLS sürümlerini kontrol edin.
   Sunucuda TLS 1.2 ve TLS 1.3 desteğinin etkin olduğundan emin olun. TLS 1.0 ve TLS 1.1 yeniden etkinleştirilmemelidir.
4. Tarayıcı ve işletim sistemini güncelleyin.
   Eski istemciler modern sertifika zincirlerini veya TLS sürümlerini desteklemeyebilir.
5. Tarih ve saat ayarlarını doğrulayın.
   Yanlış sistem saati, geçerli bir sertifikanın süresi dolmuş veya henüz geçerli değilmiş gibi algılanmasına neden olabilir.
6. Sunucu yapılandırmasını test edin.
   Sanal sunucu, SNI, güvenlik duvarı ve 443 numaralı port ayarlarını kontrol edin.
7. Proxy ve güvenlik yazılımlarını inceleyin.
   TLS trafiğini denetleyen kurumsal proxy veya antivirüs yazılımları bağlantı zincirini etkileyebilir.
8. Hata kodunu ayrı olarak değerlendirin.
   ERR_SSL_PROTOCOL_ERROR, ERR_CERT_DATE_INVALID veya ERR_SSL_VERSION_OR_CIPHER_MISMATCH gibi hata kodlarının nedenleri farklıdır. Çözüm uygulanmadan önce hata kodunun kaynağı belirlenmelidir.

TLS hatalarını gidermek için eski SSL/TLS sürümlerini etkinleştirmek güvenli bir çözüm değildir. Özellikle önceki içerikte yer alan “tüm SSL ve TLS sürümlerini etkinleştirin” önerisi kaldırılmalıdır. TLS 1.0 ve TLS 1.1 resmî olarak kullanımdan kaldırılmıştır.

TLS İle İlgili En Çok Sorulan Sorular

1. TLS ve SSL arasındaki fark nedir?

TLS, SSL’in daha güvenli ve gelişmiş bir versiyonudur. SSL 3.0’dan sonra, protokol TLS olarak adlandırılmış ve geliştirilmiştir. TLS 1.0, SSL 3.0’ın yerini almıştır.

2. TLS sürümleri nelerdir?

Yaygın olarak kullanılan TLS sürümleri şunlardır:

1. 1. 1.0 (1999)
   2. 1.1 (2006)
   3. 1.2 (2008)
   4. 1.3 (2018)

3. Hangi TLS sürümünü kullanmalıyım?

Güvenlik nedeniyle, en son sürüm olan 1.3 kullanılması tavsiye edilir. 1.2 de yaygın olarak kullanılmaktadır. Eski sürümler (1.0 ve 1.1) artık güvenli kabul edilmemektedir.

4. TLS 1.3’ün avantajları nelerdir?

1.3, daha hızlı el sıkışma süreleri ve gelişmiş güvenlik özellikleri sunar. Ayrıca, birçok eski ve güvensiz şifreleme algoritmasını da kaldırmıştır.

5. TLS nasıl etkinleştirilir?

Web sunucularında etkinleştirmek için bir SSL/TLS sertifikası yüklemeniz gerekmektedir. Bu sertifikalar genellikle güvenilir bir sertifika yetkilisinden (CA) alınır.

6. TLS hatası nedir ve nasıl çözülür?

Hatalar genellikle güvenli bağlantının kurulamadığını belirtir. Çözüm için şunlar kontrol edilmelidir:

1. 1. Sertifikanın geçerliliği ve doğru yüklenmiş olması.
   2. Doğru TLS sürümünün ve şifreleme algoritmalarının kullanılması.
   3. İstemci ve sunucu arasındaki ağ bağlantısı.