İçindekiler
Türkiye’ye yönelik ticari faaliyet yürüten marka ve şirketlerin tercih ettiği com.tr uzantılı domain, .tr ülke uzantısının alt uzantılarından biridir. Tescil işlemi, BTK denetimindeki TRABİS altyapısına bağlı kayıt kuruluşları üzerinden başvuru, doğrulama ve ödeme adımlarıyla tamamlanır.
com.tr Alan Adı Tescil Şartları ve Başvuru Kuralları
Bir com.tr alan adının tescil şartları, .tr alan adlarının belgeli ve belgesiz olarak ikiye ayrılması esasına dayanır. TRABİS’in 14 Eylül 2022’de işletime alınmasıyla birlikte com.tr, belge istenmeden ve başvuru sırasına göre tahsis edilen uzantılar arasında yer almaya başlamıştır. Önceki dönemde istenen marka tescil belgesi veya ticaret unvanı belgesi artık başvuru şartı değildir; marka tescili, alan adı üzerindeki hak iddialarında uyuşmazlık çözüm sürecinde dayanak olarak kullanılır.
Belgesiz tahsis, başvurunun ilk gelen alır ilkesine göre değerlendirilmesi anlamına gelir. Gerçek kişiler ve tüzel kişiler başvuru yapabilir; başvuru sahibinin kimlik, iletişim ve e-posta bilgilerinin doğru ve erişilebilir olması aranır. Buna karşılık bazı uzantılarda nitelik gösteren belge sunulması gerekir ve bu uzantılarda başvuru, belge doğrulaması tamamlanmadan sonuçlanmaz.
| Uzantı | Kullanım alanı | Belge durumu |
|---|---|---|
| com.tr | Ticari kurum ve kuruluşlar | Belgesiz, başvuru sırasına göre |
| net.tr | Ağ ve iletişim odaklı projeler | Belgesiz, başvuru sırasına göre |
| org.tr | Dernek, vakıf ve topluluklar | Belgesiz, başvuru sırasına göre |
| gen.tr / web.tr | Bireysel ve genel amaçlı kullanım | Belgesiz, başvuru sırasına göre |
| av.tr / dr.tr | Avukat ve hekimler | Meslek belgesi doğrulaması gerekir |
| edu.tr / gov.tr | Eğitim kurumları ve kamu kurumları | Kurum belgesi doğrulaması gerekir |
Tahsise kapalı adlar ve kullanımı sınırlandırılmış ifadeler, belgesiz uzantılarda da başvurunun reddedilmesine yol açabilir. Seçilen adın bu kapsamda olup olmadığı, kayıt kuruluşunun sorgulama ekranında alan adı müsait görünse bile başvuru aşamasında ayrıca denetlenir.
Başvuru Öncesi Hazırlık ve Alan Adı Müsaitlik Kontrolü
Bir com.tr uzantılı alan adı satın alma sürecinin ilk adımı, hedeflenen adın kullanılabilir olup olmadığını doğrulamaktır. Sorgulama, BTK tarafından yetkilendirilmiş bir kayıt kuruluşunun alan adı arama aracı veya .tr WHOIS sorgusu üzerinden yapılır.
WHOIS sorgusu, alan adının tahsisli olup olmadığını ve tahsis süresinin durumunu gösterir. Alan adı başkasına tahsisliyse sonuç kayıt tarihi ve bitiş tarihi gibi bilgileri içerir; boşsa kayda uygun kabul edilir. Kişisel verilerin korunması nedeniyle kayıt sahibine ait bazı bilgiler maskelenmiş görünebilir, bu durum alan adının müsait olduğu anlamına gelmez.
Ad seçerken markayla birebir örtüşen, kısa ve yazımı tek biçimli bir yapı tercih edilmesi, hem akılda kalıcılığı hem de e-posta adreslerinin okunurluğunu artırır. Türkçe karakter içeren alan adları teknik olarak desteklense de uluslararası yazışmalarda ve bazı eski istemcilerde sorun çıkarabileceği için ASCII karşılıkları daha güvenli bir tercihtir.
Adım Adım com.tr Alan Adı Kayıt Süreci
Bir com.tr domain başvurusu, TRABİS’e bağlı kayıt kuruluşları aracılığıyla çevrim içi olarak tamamlanır. Sürecin uzunluğu, belgesiz uzantılarda büyük ölçüde ödeme ve e-posta doğrulamasının tamamlanma hızına bağlıdır.
- BTK tarafından yetkilendirilmiş bir kayıt kuruluşu seçin ve hesap oluşturun.
- Alan adını sorgulayın, uygunsa sepete ekleyin ve tahsis süresini belirleyin.
- Kayıt sahibi bilgilerini girin; tüzel kişilerde unvan ve vergi bilgilerini eksiksiz doldurun.
- Başvuruda bildirilen e-posta adresine gelen doğrulama adımını tamamlayın.
- Ödemeyi yapın ve başvurunun TRABİS’e iletildiğini kayıt kuruluşu panelinden kontrol edin.
- Tahsis tamamlandıktan sonra alan adının ad sunucularını (nameserver) tanımlayın.
Başvurunun sonuçlandığını doğrulamanın net bir yolu, alan adını WHOIS üzerinden yeniden sorgulamaktır. Sorgu sonucunda kayıt sahibi ve tahsis bitiş tarihi görünüyorsa tescil tamamlanmış demektir. Başvuru panelde onay bekleyen durumda kalıyorsa genellikle ödeme onayı veya e-posta doğrulaması eksiktir; bu iki adım kontrol edildikten sonra başvuru işlenmeye devam eder.
com.tr Domain Fiyatları, Tahsis Süresi ve Yenileme Ücretleri
Fiyatlar, com.tr uzantısında BTK tarafından yetkilendirilmiş kayıt kuruluşlarınca belirlendiği için firmadan firmaya değişir. Bu nedenle güncel tutarın, başvurunun yapılacağı kayıt kuruluşunun domain fiyatları sayfasından teyit edilmesi gerekir.
Tahsis süresi genellikle bir yıldan başlar ve çok yıllık seçeneklerle uzatılabilir. Uzun süreli tahsis, yıllık fiyat değişimlerinden etkilenmeyi azaltır ve yenileme unutmaya bağlı kayıp riskini düşürür. Fiyat karşılaştırması yaparken ilk kayıt bedeli ile yenileme bedelinin aynı olup olmadığına bakmak önemlidir; kampanyalı ilk yıl fiyatları, sonraki yıllarda geçerli olan yenileme ücretinden farklı olabilir.
- İlk kayıt ve yenileme bedellerini ayrı ayrı karşılaştırın.
- Fiyatın KDV dâhil olup olmadığını kontrol edin.
- Otomatik yenileme seçeneğini ve ödeme yöntemini tanımlayın.
- Kayıt sahibi e-posta adresini erişilebilir tutarak yenileme bildirimlerini takip edin.
Tahsis süresi dolan ve yenilenmeyen alan adları belirli bir sürecin ardından yeniden tahsise açılır. Sürecin aşamaları TRABİS kurallarıyla belirlendiği ve süre dolduktan sonra adın başkasına tahsis edilme ihtimali doğduğu için, kritik markalarda süre bitiminden önce yenileme yapmak daha güvenli bir yaklaşımdır.
Başvuru Sürecinde Sık Karşılaşılan Sorunlar
Bir com.tr uzantılı alan adı başvurusunda yaşanan aksaklıklar çoğunlukla eksik doğrulama ve hatalı kayıt sahibi bilgilerinden kaynaklanır. Bu sorunlar genellikle teknik bir arızadan değil, başvuru verilerinin TRABİS kurallarıyla örtüşmemesinden doğar.
Başvuru e-postasına erişilememesi sık karşılaşılan bir engeldir; doğrulama bağlantısı açılmadığında kayıt tamamlanmaz. Kayıt sahibi olarak çalışanın kişisel e-posta adresinin girilmesi de ileride devir ve yenileme işlemlerini zorlaştırır. Kurumsal bir alan adında kayıt sahibi bilgisinin şirket unvanıyla, iletişim adresinin ise kurum kontrolündeki bir e-posta hesabıyla tanımlanması bu riski azaltır.
Hedeflenen adın başkasına tahsisli olduğu durumlarda izlenebilecek birkaç yol vardır: ada yakın ancak ayırt edici bir alternatif seçmek, tahsis bitiş tarihini WHOIS üzerinden takip etmek veya marka hakkına dayanan bir ihlal söz konusuysa uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcısına başvurmak. Uyuşmazlık yolunda marka tescil belgesi, ticaret unvanı kayıtları ve adın kötü niyetle alındığını gösteren kanıtlar değerlendirilir; bu süreç ücretli olduğu için öncesinde hak durumunun gözden geçirilmesi yerinde olur.
Mevcut bir com.tr alan adını başka bir kayıt kuruluşuna taşımak isteyen kullanıcılar ise transfer işlemini kayıt sahibi doğrulamasıyla yürütür. Transfer sırasında DNS kayıtlarının hedef kuruluşta önceden hazırlanması, geçiş anında web sitesi ve e-posta hizmetinde kesinti yaşanmasını önlemeye yardımcı olur.
