{"id":6298,"date":"2024-04-16T12:42:57","date_gmt":"2024-04-16T12:42:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turkticaret.net\/blog\/?p=6298"},"modified":"2026-10-22T14:17:18","modified_gmt":"2026-10-22T11:17:18","slug":"trabis-tr-uzantili-alan-adi-sistemi-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkticaret.net\/blog\/trabis-tr-uzantili-alan-adi-sistemi-nedir\/","title":{"rendered":"TRABIS .TR Uzant\u0131l\u0131 Alan Ad\u0131 Sistemi Nedir?"},"content":{"rendered":"

TRABIS<\/b>, “.tr” uzant\u0131l\u0131 alan adlar\u0131n\u0131n tahsis, yenileme, transfer ve iptal s\u00fcre\u00e7lerini y\u00fcr\u00fcten merkezi kay\u0131t sistemidir. Ba\u015fvurular\u0131n hangi kurallara g\u00f6re de\u011ferlendirildi\u011fini ve kay\u0131t kurulu\u015flar\u0131n\u0131n rol\u00fcn\u00fc bu yap\u0131 belirler.<\/span><\/p>\n

\"TRABIS<\/p>\n

TRABIS’in \u0130\u015flevi ve .tr Uzant\u0131lar\u0131n\u0131n Y\u00f6netimi<\/b><\/h2>\n

TRABIS, a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131yla “.tr A\u011f Bilgi Sistemi”, T\u00fcrkiye’nin \u00fclke kodu \u00fcst d\u00fczey alan ad\u0131 olan .tr alt\u0131ndaki t\u00fcm kay\u0131tlar\u0131n tutuldu\u011fu merkezi sistemdir. Sistem, Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu (BTK) sorumlulu\u011funda i\u015fletilir.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fleyi\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan TRABIS bir kay\u0131t veri taban\u0131 (registry) g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Hangi alan ad\u0131n\u0131n kime, hangi tarihler aras\u0131nda tahsis edildi\u011fi, alan ad\u0131na tan\u0131ml\u0131 ad sunucular\u0131 ve ileti\u015fim bilgileri bu veri taban\u0131nda tutulur. Alan ad\u0131n\u0131n internette \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmesi, bu kay\u0131tlar\u0131n .tr b\u00f6lgesine aktar\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur; yani alan ad\u0131n\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015f olmak tek ba\u015f\u0131na yetmez, <\/span>ad sunucular\u0131n\u0131n<\/span><\/a> da do\u011fru tan\u0131mlanm\u0131\u015f olmas\u0131 beklenir.<\/span><\/p>\n

Son kullan\u0131c\u0131 TRABIS ile do\u011frudan muhatap olmaz. Ba\u015fvuru, yenileme ve de\u011fi\u015fiklik talepleri, BTK taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f kay\u0131t kurulu\u015flar\u0131 \u00fczerinden sisteme iletilir. Bu model, uluslararas\u0131 alan ad\u0131 y\u00f6netiminde kullan\u0131lan kay\u0131t kurulu\u015fu\u2013kay\u0131t veri taban\u0131 ayr\u0131m\u0131yla ayn\u0131 mant\u0131\u011fa dayan\u0131r: kurallar merkezde, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkisi ve teknik panel ise kay\u0131t kurulu\u015fundad\u0131r.<\/span><\/p>\n

TRABIS \u00d6ncesi ve Sonras\u0131: .tr Alan Ad\u0131 Y\u00f6netiminde De\u011fi\u015fenler<\/b><\/h2>\n

TRABIS devreye girmeden \u00f6nce .tr uzant\u0131l\u0131 alan adlar\u0131, ODT\u00dc b\u00fcnyesindeki Nic.tr taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyordu. 2022 y\u0131l\u0131nda y\u00f6netim BTK’ya devredildi ve ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7leri \u0130nternet Alan Adlar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde yeniden d\u00fczenlendi.<\/span><\/p>\n

En belirgin de\u011fi\u015fiklik, belge talebinin kapsam\u0131n\u0131n daralmas\u0131d\u0131r. \u00d6nceki d\u00f6nemde yayg\u0131n uzant\u0131lar\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde marka, ticaret unvan\u0131 veya faaliyet belgesi istenirken, TRABIS ile birlikte bir\u00e7ok uzant\u0131 belge aranmadan, ba\u015fvuru s\u0131ras\u0131na g\u00f6re tahsis edilir hale geldi. Bunun pratik sonucu, ayn\u0131 ad\u0131n birden fazla talipli oldu\u011fu durumlarda ba\u015fvurunun sisteme ula\u015fma zaman\u0131n\u0131n belirleyici olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Yeni yap\u0131da \u00e7ok say\u0131da kay\u0131t kurulu\u015fu yetkilendirildi ve alan ad\u0131 sahiplerine kay\u0131t kurulu\u015funu de\u011fi\u015ftirme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nd\u0131. Buna ek olarak, alan ad\u0131 \u00fczerindeki hak iddialar\u0131n\u0131n yarg\u0131 yoluna gitmeden ele al\u0131nabilmesi i\u00e7in uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm mekanizmas\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde .tr alan adlar\u0131, uluslararas\u0131 uzant\u0131lardaki i\u015fleyi\u015fe daha yak\u0131n bir yap\u0131ya kavu\u015fmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Belgeli ve Belgesiz .tr Alan Ad\u0131 Tahsisi Aras\u0131ndaki Fark<\/b><\/h2>\n

TRABIS kapsam\u0131ndaki .tr uzant\u0131lar\u0131, tahsis y\u00f6ntemi bak\u0131m\u0131ndan ikiye ayr\u0131l\u0131r. Belgesiz tahsis edilen uzant\u0131larda ba\u015fvuru s\u0131ras\u0131 esas al\u0131n\u0131rken, belgeli tahsis edilen uzant\u0131larda ba\u015fvuru sahibinin ilgili stat\u00fcy\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren dayanak incelenir.<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n
Tahsis t\u00fcr\u00fc<\/b><\/th>\n\u00d6rnek uzant\u0131lar<\/b><\/th>\nBa\u015fvuruda aranan dayanak<\/b><\/th>\nBelirleyici \u00f6l\u00e7\u00fct<\/b><\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Belgesiz tahsis<\/span><\/td>\ncom.tr, net.tr, org.tr, gen.tr, web.tr, info.tr, biz.tr ve do\u011frudan .tr (ornek.tr)<\/span><\/td>\nBelge istenmez; ba\u015fvuru sahibinin kimlik ve ileti\u015fim bilgileri kaydedilir<\/span><\/td>\nBa\u015fvurunun sisteme ula\u015fma s\u0131ras\u0131<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Belgeli tahsis<\/span><\/td>\nav.tr<\/span><\/a>, dr.tr, bel.tr, k12.tr, edu.tr, gov.tr, pol.tr, tsk.tr, kep.tr<\/span><\/td>\n\u0130lgili meslek, kurum veya stat\u00fcy\u00fc g\u00f6steren resm\u00ee dayanak<\/span><\/td>\nBelgenin uzant\u0131 kurallar\u0131na uygunlu\u011fu<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Belgesiz uzant\u0131larda, \u00f6rne\u011fin bir <\/span>com.tr alan ad\u0131 ba\u015fvurusunda<\/span><\/a>, tahsis genellikle k\u0131sa s\u00fcrede tamamlan\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc manuel bir inceleme a\u015famas\u0131 bulunmaz. Belgeli uzant\u0131larda ise belgeler kay\u0131t kurulu\u015fu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla TRABIS’e iletilir ve BTK incelemesi sonu\u00e7lanana kadar alan ad\u0131 ba\u015fvuru durumunda bekler; eksik veya uzant\u0131yla ili\u015fkisiz bir belge sunulmas\u0131 ba\u015fvurunun reddedilmesine yol a\u00e7abilir. Bu nedenle belgeli bir uzant\u0131ya y\u00f6nelmeden \u00f6nce uzant\u0131n\u0131n hangi ki\u015fi veya kurumlara a\u00e7\u0131k oldu\u011funu netle\u015ftirmek, s\u00fcreci gereksiz yere uzatmamay\u0131 sa\u011flar.<\/span><\/p>\n

\"TRABIS<\/p>\n

TRABIS Kay\u0131t Kurulu\u015flar\u0131 ve Yetkilendirme<\/b><\/h2>\n

TRABIS ile do\u011frudan ileti\u015fim kuran taraf, BTK taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f kay\u0131t kurulu\u015flar\u0131d\u0131r. Bu kurulu\u015flar .tr alan ad\u0131 ba\u015fvurular\u0131n\u0131 al\u0131r, teknik ve idari de\u011fi\u015fiklikleri sisteme i\u015fler, yenileme ve transfer taleplerini y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Yetkili kurulu\u015flar\u0131n g\u00fcncel listesi BTK ve TRABIS taraf\u0131ndan yay\u0131mlan\u0131r. Bir firmadan <\/span>.tr alan ad\u0131<\/span><\/a> al\u0131rken bu listede yer al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek, alan ad\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten sizin ad\u0131n\u0131za ve do\u011frudan merkezi sistemde kay\u0131tl\u0131 olmas\u0131n\u0131 izlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlaml\u0131d\u0131r. Baz\u0131 hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar yetkili bir kay\u0131t kurulu\u015funun bayisi olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; bu modelde de kay\u0131t yine yetkili kurulu\u015f \u00fczerinden olu\u015fturulur, ancak destek ve panel ili\u015fkisi arac\u0131 firmayla kurulur.<\/span><\/p>\n